૯. બાળક એ માનવબાગનું ફૂલ છે!

બાળકને પ્રસન્નતાથી ભરી દેવું એ ઈશ્વરની પૂજા જ છે!

બાળક એ માનવબાગનું ફૂલ છે અને બાળકો પ્રભુનાં પયગંબરો છે એવું આપણે સાંભળતા આવ્યા છીએ. આજનું બાળક એ આવતીકાલનો નાગરિક છે એ વાત સાચી હોવા છતાં એને મોટે ભાગે આવતીકાલના નાગરિક તરીકે જ જોવાય છે, આજના બાળક તરીકે નહિ. ઘણી વાર તો એવું લાગે છે કે જાણે આ દુનિયામાં સૌથી વધુ શોષિત, દમિત અને પીડિત જો કોઈ હોય તો તે બાળક જ છે.

       બાળકને સતત આપણે નિષેધોની વચ્ચે રાખીએ છીએ. ડાબા હાથે જ ખવાય, થાળીમાં જ ખવાય, પ્યાલો બે હાથે જ પકડાય, આમ ન થાય અને તેમ ન થાય. સ્વ. ર. વ. દેસાઈએ ‘ખરી મા’ વાર્તામાં બાળક માટે કહ્યું હતું કે એ તો મુક્ત પંખી છે. એની પાંખોને વિમાનની પાંખો બનાવી દઈએ તો એ વિમાન બની જાય, પરંતુ પછી એ પંખી નહિ, નિયંત્રિત યંત્ર બની જાય.

    આ જંગલમાં બાળક કદાચ સૌથી વધુ નિર્દોષ પ્રાણી છે. એને જગતની કડવાશનો, ઈર્ષાનો, અપ્રામાણિકતાનો, ડર કે ભયનો કોઈ જ પરિચય નથી. એને પહેલો પરિચય કશાયનો હોય તો તે પ્રેમ અને વાત્સલ્યનો જ હોય છે. આપણે જ એના મનને વિવિધ રીતે દૂષિત કરીએ છીએ.

      બાળક પરના દમન અને અત્યાચારનું એક કારણ એ છે કે માતા-પિતા એને ઝટ ઝટ મોટો કરી દેવા માગે છે. એના નિર્દોષ મનને કોઈ સમજતું નથી. એ દેવતાને સ્પર્શતાં વિચાર કરતો નથી, કારણ કે દેવતા એને દઝાડશે એવી જ એને ખબર નથી. એનો અર્થ એ નહિ કે એને દાઝવા દેવો. પરંતુ એને એવો અનુભવ થાય અને એ અનુભવમાંથી કશુંક શીખે તો એમાં ક્શું જ ખોટું નથી. અનુભવ દ્વારા મળતા શિક્ષણ કરતાં શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ બીજું કોઈ નથી.     

બાળક સાથે બુધ્ધિ અને તર્કનું નહિ, લાગણીનું જ આદાન-પ્રદાન હોય. બાળકને ઊંચકવા માટે આપણે ગમે તેટલા ઊંચા હોઈએ તોય એની ઊંચાઈ જેટલા નીચા નમવું પડે. બાળકનો પ્રેમ સમજવા અને અનુભવવા બાળક પર દમન કરનાર જ કદાચ રાક્ષસ-વૃત્તિ કહેવાતી હશે. રડતા બાળકને છાનું રાખવું એ જ ખરી પ્રભુસેવા છે એમ એક કવિ કહે છે ત્યારે એ કેટલો બધો સાચો લાગે છે!

Published by Smita Trivedi

અમદાવાદની બી.ઍડ. કૉલેજમાં ૨૫ વર્ષ ઍસો. પ્રોફેસર તરીકે સેવા કર્યા બાદ હાલ નિવૃત્ત જીવનમાં સાહિત્ય, અધ્યાત્મ અને સંગીત સાથે પ્રવૃત્ત જીવનને માણી રહી છું. જીવનની પ્રત્યેક ક્ષણ એક નવો ઉઘાડ લઇને આવે છે, અને સતત નવું શીખવાની તક આપે છે.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: