૧૨. સમો ભણે તે પંડિત!

સમયનું એક ગણિત કહે છે કે, ૬૦ વર્ષના આયુષ્યમાં આપણે સરેરાશ ૮ કલાકની ઊંઘમાં દિવસનો ત્રીજો ભાગ ઊંઘવામાં કાઢીએ છીએ. બે ટાઈમ જમવામાં, નહાવા-ધોવામાં, ગપ્પા મારવામાં કે ટી.વી. જોવામાં દિવસના બીજા છ કલાક એટલે કે ચોથો ભાગ, સરવાળે ૧૫ વર્ષ પસાર થાય છે. આ દ્રષ્ટિએ જીવનનો અડધો ઉપરાંત સમય એવો જાય છે, જેમાં આપણે રીતસર કોઈ પ્રવૃતિ કરતા નથી. શું આપણે જીવનના સક્રિય સમયમાં વૃદ્ધિ કરી શકીએ?